Leesbevorderingsnetwerken BoekStart de Bibliotheek op school BO/VO Tel mee met Taal
BoekStartde Bibliotheek op school PO/VOLeesbevorderingsnetwerken
Congres ‘BoekStart: begin vroeg met boeken’23-02-2015

Opbrengsten wetenschappelijk onderzoek vragen om verdere uitbouw en verduurzaming

Dat BoekStart aanspreekt en werkt is voor alle professionele betrokkenen duidelijk, en ook ouders zijn enthousiast over het leesbevorderingsprogramma voor de allerjongsten; na vier jaar onderzoek is er nu ook wetenschappelijk bewijs. Alle reden voor een feestelijke presentatie van de resultaten tijdens het congres ‘BoekStart: begin vroeg met boeken’!

Het congres werd door Stichting Lezen en de Koninklijke Bibliotheek georganiseerd op maandag 9 februari in de Bibliotheek Den Haag, waar eerder, in april 2011, door toenmalig Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet de 500ste BoekStartlocatie werd geopend. Promovenda Heleen van den Berg presenteerde de uitkomsten van haar onderzoek BoekStart maakt baby’s slimmer. Het onderzoek werd uitgevoerd onder leiding van hoogleraar orthopedagogiek Adriana Bus, verbonden aan de Universiteit Leiden.

Veel ouders geloven niet dat het mogelijk is al aan baby’s voor te lezen en stellen dat uit tot hun kind twee of drie jaar oud is. Van den Berg en Bus vonden dat BoekStart daarin verandering brengt. Onder invloed van het programma gaan meer ouders al vroeg voorlezen, wat de taalontwikkeling stimuleert. Ouders die meedoen met BoekStart en hun baby al voor dat deze acht maanden oud is voorlezen, hebben kinderen die hoger scoren op taal. Al op vijftien maanden zijn er positieve effecten op de woordenschat.

Van den Berg en Bus laten ook zien dat het belangrijk is BoekStart aan alle nieuwe ouders aan te bieden. Als de baby vaak huilt en snel geïrriteerd is stellen veel ouders voorlezen uit, ook als ze zich van het grote belang van verbale interactie met de baby bewust zijn. Vooral deze baby’s profiteren ervan als hun ouders meedoen met BoekStart. Uit het onderzoek blijkt ook dat ouders van deze temperamentvolle kinderen meer dan andere ouders interesse tonen in BoekStart. Ze zijn op zoek naar tips en trucs om de dagelijkse omgang met hun kind te verbeteren.

De belangrijkste opbrengsten van het onderzoek zijn:
- Onder invloed van BoekStart gaan meer ouders al vroeg voorlezen.
- Ouders die meedoen met BoekStart en hun baby al voor dat deze acht maanden oud is voorlezen, hebben kinderen die hoger scoren op taal.
- De effecten zijn sterker op langere termijn (‘sneeuwbaleffect’).
- Vooral temperamentvolle baby’s profiteren ervan als hun ouders meedoen met BoekStart.
- BoekStartouders bezoeken vaker de Bibliotheek en zijn bekender met babyboekjes.

De presentatie van de onderzoeksresultaten werd gelardeerd met bijdragen van een divers karakter, zowel verdiepend als voorbeelden uit de praktijk ondersteund met een filmpje:

- Van verwaarlozing naar voorlezen door Rien van IJzendoorn (Hoogleraar Gezinspedagogiek, Centre for Child and Family Studies, Universiteit Leiden)

- Brein van baby’s door Sabine Hunnius (Directeur Baby Research Center, Nijmegen)

- SchoolBieb 0-4 (BoekStart) een onderdeel van het gemeentelijk jeugdbeleid door Berry Mom (Bibliotheek Den Bosch) en Annemiek Verschuuren-Cramwinckel (beleidsmedewerker Gemeente 's-Hertogenbosch)

De middag werd geopend door dagvoorzitter Thomas van Dalen, die Jos Debeij (hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek) en Gerlien van Dalen (directeur Stichting Lezen) aan het woord liet.

Jos Debeij gaf aan dat BoekStart (en de Bibliotheek op school , de andere programmalijn van Kunst van Lezen) topprioriteit heeft: ‘Met deze programma’s pakken we als bibliotheekstelsel met alle Bibliotheken, PSO’s en de KB gezamenlijk de vernieuwing van de bibliotheekfunctie in de samenleving op en leveren we substantiële maatschappelijke waarde. Door gerichte programmering en focus leidt dit tot nieuwe ontwikkelingskansen voor kinderen en het voorkomen en opheffen van achterstand. Vanuit de brede inzet is het goed om de komende jaren extra aandacht te geven aan achterstandskinderen, in relatie met het programma ‘Tel mee met taal’, waarbij we als stelsel ook de bouwstenen voor programma’s voor volwassenen gereed hebben. Met het gezin als focus gaan we onder meer aan de slag in de thuissituatie van kinderen, om de effectiviteit nog meer te vergroten. Het wetenschappelijk onderzoek naar BoekStart laat zien dat ‘het werkt’: de resultaten zijn zichtbaar en uitdagend; we zijn op stoom, we moeten doorpakken, we gaan doorpakken.’

Gerlien van Dalen benadrukte de noodzaak van vroeg beginnen met voorlezen en wees op de opbrengsten van voorlezen en leesopvoeding vanaf jonge leeftijd: ‘Doorontwikkeling van kennis en vergroting van het bereik van het programma is van groot belang, evenals het realiseren van goede doorgaande leeslijnmogelijkheden. Via BoekStart en de Bibliotheek op School, moet worden geïnvesteerd in kwaliteit van professionals in (voorschoolse) educatie. De bewezen positieve wetenschappelijke resultaten en de zo goed als 100% deelname van de Bibliotheken zijn een goede basis hiervoor. Ook is de vorming van lokale netwerken van het grootste belang. Voorwaarden zijn natuurlijk wel deskundige, enthousiaste medewerkers en vooruitgangsgezinde directeuren die er flink aan willen trekken en voldoende basisfinanciering.’

Voor aanvang van het programma, tijdens de pauze en later bij de borrel konden BoekStarters van het eerste uur van gedachten wisselen met aanwezige partners vanuit verschillende disciplines: wetenschappers, beleidmakers , het ministerie, de gemeente, uitgevers, boekhandelaren, de jeugdgezondheidszorg, de kinderopvang. Allen hebben in meerdere of mindere mate hun rol in het succes van BoekStart.

De veelzijdige middag werd afgesloten met twee korte vraaggesprekken, geleid door Thomas van Dalen. Eerst met Hermineke van Bockxmeer (Ministerie van OCW, directeur Media & Creatieve Industrie) en Jos Debeij en vervolgens met Adriaan Langendonk (programmacoördinator Kunst van Lezen) en Annemarie Verschuuren- Cramwinckel. Er kwam naar voren dat het zaak is om goed samen te werken, zeker omdat de middelen moeten worden gedeeld. Het belang van onderzoek werd nog eens onderstreept: de resultaten zijn belangrijk om een ieder te overtuigen van het belang van vroeg beginnen met lezen.

Klik hier voor de uitgave BoekStart maakt baby's slimmer, deze uitgave is voor € 12,50 te bestellen via Eburon.

Kijk hier voor het verslag van een enthousiaste deelnemer aan het congres.

Kijk hier voor de nieuwe BoekStartfilm BoekStart, succesvol samenspel tussen Bibliotheek en gemeenten in het hele land.

Kijk hier voor een interview met Heleen van den Berg op Leesplein.

20150209overhandiging-FotoJorgenKoopmanschap.jpg
Onderzoeker Heleen van den Berg overhandigt het eerste exemplaar van BoekStart maakt baby’s slimmer aan Hermineke van Bockxmeer, directeur Media en Creatieve Industrie ministerie OCW
Foto: Jørgen Koopmanschap

Terug naar het overzicht